Zasady etyczne w jodze – dlaczego Yamy i Niyamy są ważniejsze niż idealna pozycja na macie

Zapowiedź podcastowa:

Cześć Kochani,

Kiedy zaczęłam praktykować jogę, myślałam, że cała magia dzieje się na macie – w asanach, w oddechu, w tym, jak daleko uda mi się sięgnąć w skłonie. Potem zrozumiałam, że prawdziwa transformacja zaczyna się dużo wcześniej. Zanim ciało nauczy się trzymać równowagę w drzewie, umysł i serce muszą nauczyć się żyć w zgodzie z pewnymi uniwersalnymi zasadami.

Te zasady to Yamy i Niyamy – pierwsze dwa człony z ośmiostopniowej ścieżki jogi opisanej przez Patańdżalego w Jogasutrach. Są fundamentem całej praktyki. Bez nich joga staje się tylko pięknym ćwiczeniem fizycznym. Z nimi – staje się drogą do głębszego, spokojniejszego i bardziej świadomego życia.

Dzisiaj chcę Wam o nich opowiedzieć bardzo osobiście: jak one zmieniły mnie i jak mogą zmienić Was – nie tylko na macie, ale w codzienności. Na końcu każdej części znajdziecie konkretne ćwiczenia refleksyjne, które sama regularnie wykonuję.

Osiem członów jogi – krótko, żeby zrozumieć kontekst

Patańdżali podzielił jogę na osiem części (aṣṭāṅga yoga):

1. Yama – zasady etyczne wobec świata zewnętrznego
2. Niyama – zasady dyscypliny wewnętrznej
3. Asana – pozycje ciała
4. Pranayama – praca z oddechem
   …i kolejne prowadzące do medytacji i samadhi.

Yamy i Niyamy są na samym początku, bo bez solidnych fundamentów etycznych reszta praktyki może być niestabilna. To jak budowanie domu – piękne ściany nie pomogą, jeśli fundamenty są słabe.

Yamy – pięć zasad moralnych wobec innych i świata

1. Ahimsa – niekrzywdzenie
Nie tylko „nie bij”, ale niekrzywdzenie w myślach, słowach i czynach – także siebie. Na macie nauczyłam się nie forsować ciała. W życiu – przestałam ostro krytykować siebie w lustrze.

2. Satya – prawda, prawdomówność
Mówić prawdę z ahimsą. Dla mnie to było wyzwanie – zaczęłam od małych rzeczy: przyznawania się do błędów zamiast wymyślania wymówek.

3. Asteya – niekradzenie
Nie tylko o przedmioty, ale też o czas, energię czy radość innych (np. przez porównywanie się).

4. Brahmacharya – umiar, wstrzemięźliwość
Świadome gospodarowanie energią życiową – w jedzeniu, mediach, pracy, relacjach.

5. Aparigraha – nieprzywiązywanie się, niezgromadzenie
Uczenie się puszczania rzeczy, emocji i oczekiwań. To przyniosło mi ogromną lekkość.

Ćwiczenia refleksyjne do Yam (zrób jedno na tydzień)

• Ahimsa: Usiądź wygodnie na 5–10 minut. Zamknij oczy i przypomnij sobie sytuację z ostatniego tygodnia, w której byłaś dla siebie surowa (myśl, słowo, działanie). Jak byś potraktowała w tej sytuacji bliską przyjaciółkę? Zapisz trzy konkretne sposoby, w jakie możesz być dla siebie bardziej życzliwa w najbliższych dniach.
• Satya: Weź dziennik i odpowiedz szczerze: „W jakiej jednej sytuacji w tym tygodniu nie byłam w pełni prawdziwa wobec siebie lub innych?” Co by się zmieniło, gdybym powiedziała/zaakceptowała prawdę z miłością?
• Asteya: Zrób prosty przegląd dnia: Gdzie zabieram sobie energię (scrollowanie, porównywanie, narzekanie)? Gdzie zabieram energię innym (np. przerywanie, brak słuchania)? Zapisz jedno małe zobowiązanie, np. „Dziś słucham uważnie bez planowania odpowiedzi”.
• Brahmacharya: Obserwuj przez jeden dzień, gdzie tracisz energię przez nadmiar (jedzenie, media, gadanie). Wieczorem zapisz: „Co mogę umiarkować, żeby mieć więcej energii na to, co naprawdę ważne?”
• Aparigraha: Zrób „rytual puszczania” – wybierz jedną rzecz (przedmiot, myśl, oczekiwania wobec kogoś), którą trzymasz zbyt mocno. Napisz na kartce, dlaczego się jej trzymasz, a potem świadomie ją puść (fizycznie oddaj, spal kartkę lub po prostu powiedz „puszczam”).

Niyamy – pięć zasad wobec siebie

1. Saucha – czystość
Czystość ciała, umysłu i otoczenia. U mnie zaczęło się od sprzątania przestrzeni do praktyki, a skończyło na świadomym wyborze treści, które konsumuję.

2. Santosha – zadowolenie, wdzięczność
Ćwiczenie contentment nawet gdy coś idzie nie po mojej myśli. To zmieniło moje podejście do praktyki i życia.

3. Tapas – dyscyplina, żar wewnętrzny
Zdrowy wysiłek, który nas oczyszcza – np. regularna praktyka mimo lenistwa.

4. Svadhyaya – samoobserwacja, samopoznanie
Uczciwe przyglądanie się sobie – reakcjom, nawykom, emocjom. Dziennikowanie po praktyce bardzo mi pomaga.

5. Ishvara Pranidhana – poddanie się, oddanie
Oddanie efektów praktyki czemuś większemu. To przynosi ogromną ulgę – przestajemy kontrolować wszystko.

Ćwiczenia refleksyjne do Niyam (zrób jedno na tydzień)

• Saucha: Zrób „oczyszczający przegląd” – przejrzyj swoje otoczenie, dietę i myśli z ostatniego tygodnia. Zapisz trzy rzeczy, które możesz „oczyścić” (np. jeden nawyk myślowy, jedna półka w szafie, jeden produkt w diecie). Zrób to świadomie w ciągu najbliższych dni.
• Santosha: Każdego wieczoru przez tydzień zapisz w dzienniku trzy rzeczy, za które jesteś wdzięczna – nawet jeśli dzień był trudny. Na koniec tygodnia zauważ, jak zmienia się Twoje samopoczucie.
• Tapas: Wybierz jedną małą dyscyplinę na tydzień (np. 10 minut praktyki o stałej porze, picie wody z cytryną rano). Obserwuj, jakie opory się pojawiają i jak się z nimi czujesz. Zapisz refleksję na koniec dnia.
• Svadhyaya: Po praktyce jogi lub medytacji usiądź na 5 minut i zapytaj siebie: „Co dzisiaj zauważyłam w sobie? Jakie emocje lub reakcje się pojawiły?” Zapisz bez oceniania – tylko obserwacja.
• Ishvara Pranidhana: Na koniec dnia lub praktyki powiedz na głos lub w myślach: „Oddaję efekty dzisiejszego dnia/praktyki czemuś większemu”. Zapisz, co czujesz po tym zdaniu – ulgę, spokój, opór? Powtarzaj przez tydzień.

Jak Yamy i Niyamy zmieniają praktykę jogi?

Kiedy praktykuję z ahimsą – nie forsuję ciała.
Kiedy wchodzę w pozycję z satyą – jestem szczera wobec swoich ograniczeń.
Kiedy stosuję aparigraha – nie przywiązuję się do „idealnego” wyglądu asany.

Efekt? Praktyka staje się łagodniejsza, głębsza i o wiele przyjemniejsza. A co najważniejsze – przenosi się poza matę. Zaczynasz zauważać, że jesteś spokojniejsza w korku, życzliwsza w rozmowie z dzieckiem, bardziej wdzięczna za zwykły dzień.

Moja rada z serca – jak zacząć?

Nie musisz wdrażać wszystkich dziesięciu zasad naraz. Wybierz jedną yamę lub niyamę na miesiąc i pracuj z nią świadomie, korzystając z powyższych ćwiczeń refleksyjnych. Obserwuj, co się zmienia. Zapisuj. To naprawdę działa.

Na yogarybnik.com przygotowałam dla Was materiały wspierające:

• Medytacje z sankalpą opartą na konkretnej yamie lub niyamie
• Nagrania jogi nidry z tematem etyki jogicznej
• Warsztaty online „Yamy i Niyamy w codziennym życiu”

Zaproszenie

Joga nie zaczyna się od stania na głowie. Zaczyna się od decyzji, jak chcemy żyć – z szacunkiem do siebie i do świata.

Jeśli czujesz, że Twoja praktyka potrzebuje głębszego sensu, zacznij właśnie tutaj – od zasad etycznych i prostych ćwiczeń refleksyjnych. One naprawdę budują most między matą a życiem.

Chętnie przeczytam w komentarzach: która z Yam lub Niyam jest Wam najbliższa teraz? Z którą macie największe wyzwanie? Które ćwiczenie refleksyjne spróbujecie jako pierwsze? Dzielcie się – razem łatwiej iść tą ścieżką.

Z wdzięcznością za Waszą praktykę i za to, że razem tworzymy bardziej świadomą społeczność.

Namaste ❤️

Z miłością do prawdziwej jogi – nie tylko na macie,
Elwira
YogaRybnik

---