Yoga w przedszkolu

Celestyna Gaja Skalska Joga

Joga w przedszkolu

w przedszkolu

Podobnie zachowują się dzieci podczas zajęć jogi i relaksacji, które prowadzę. Słyszę komentarze: „ale mi teraz chłodniej”, „teraz jakby lepiej słyszę”. Dzieci intuicyjnie czują, że są to zajęcia „innego rodzaju”, że dotykają jakiejś tajemnicy, ale jakby nie pojmują rozu- mem, nie potrafią powiedzieć dlaczego i co ich poruszyło. Dziecko odczuwa pragnienie eksperymentowania, doświadczania. Poznaje prawa natury rządzące ciałem i umysłem; wrodzone dyspozycje i zdolności.

Joga a zdrowie

Pozycje jogi wymyślił bóg Sziwa dla swojej bogini Parwati, aby cieszyła się wiecznym pięknem i młodością, by żyła pełnią życia. Joga przynosi nie tylko efekty fizyczne, ale także psychiczne: rozwój świadomości ciała, samoobserwacji, akceptacji siebie, poczucia stabilizacji, psychicznej równowagi, radze- nie sobie ze stresem. Według Iyengara, asany czyli postawy ciała, rozwijają sprawność, równowagę, wytrzymałość i dużą witalność. Zapewniają ładną budowę ciała i utrzymują je w zdrowiu, wzmacniają je. Usuwają zmę- czenie i kojąco oddziałują na nerwy. Jednak ich prawdziwe znaczenie polega na tym, że ćwiczą umysł i pomagają go opanować. Lekarz Zbigniew Sarol w przedmowie do książki Maliny Michalskiej , Hatha joga dla wszystkich” przekonuje, że wpływ asan można porównać do metod fizykoterapeutycznych. Postawy jogi uważane są za ćwi- czenia mięśniowe, w których przeważają układy o charakterze rozciągającym i siło- wym. Sprzyjają zwiększeniu ruchomości w stawach. Wpływają zarówno na rozwój mięś- ni, jak również na stan podstawowych układów. Ćwiczenia te stanowią ponadto swoisty trening naczyń krwionośnych w obrębie kończyn oraz narządów jamy brzusznej i klatki piersiowej.

Ćwiczenia oddechowe (pranajama) stanowią bardzo istotny element systemu jogi. Stosowane właściwie wywierają korzystny wpływ na elastyczność tkanki płucnej, stan mięśni oddechowych oraz powodują pełne wentylowanie płuc. Rytmiczne zmiany wdechu i wydechu regulują czynność serca.

Samodyscyplina, cierpliwość, koordynacja, wyciszenie to tylko niektóre z pozy- tywnych efektów wprowadzania jogi na zajęciach w przedszkolu.

Obserwacje prowadzone na co dzień w mojej grupie przedszkolnej mówią o silnym związku ciała z umysłem 5-6 latków. Nieświadomym związku, ale wiernym i spontanicznym. Obserwując dzieci podczas zabaw dowolnych, zauważyłam jak poruszane wewnętrznymi impulsami kręcą się, skłaniają, układają się, gestykulują. Są przy tym skupione i niemal uduchowione; to całkowicie naturalne, intuicyjne działanie, często dla nich niezrozumiałe.

Na podstawie tych codziennych spostrzeżeń napisałam niniejszą pracę i stworzyłam sce- nariusze zajęć.Jak przekonują autorzy literatury fachowej, nadrzędnym celem w wycho- waniu dziecka jest doskonalenie funkcjono- wania oraz stymulowanie rozwoju emocjo- nalnego, społecznego i poznawczego. Joga jest dodatkowym, wzbogacającym aspektem codziennych zajęć.

Joga dzisiaj

Joga od kilku lat przeżywa odrodzenie. Choroby cywilizacyjne, z jakimi się zmaga- my oraz pośpiech, stres, siedzący tryb życia powodują brak równowagi psychicznej i nie- domagania fizyczne. Uspokajające i regenerujące działanie praktyk jogi zapewniają jej aprobatę i uznanie w wielu krajach. Joga jako system filozoficzny traktuje człowieka jako nierozerwalną całość psychofizyczną. Uczy, jak opanowywać rozproszenie umysłu przez samoopanowanie i koncentrację. Kiedy uwolnimy umysł od niespokojnych pragnień, kiedy ucichnie ego, wówczas zyskujemy poczucie spełnienia, spokoju, radości.

Podczas ćwiczeń oddechowych angażowana jest przepona oraz mięśnie powłok brzusznych, co ma wpływ na narządy jamy brzusznej. Oddech to jakość życia, twierdzi Inga Schorowska, autorka „Somayog. Jak cofnąć czas?”.

Świadome oddychanie wpływa wyciszająco na nasze samopoczucie. Nawet obserwacja oddechu bez wpływania na niego zmienia jakość oddychania, powoduje, że oddech staje się rytmiczny i głęboki. Kontrolując oddech wpływamy bardzo skutecznie na stan naszego umysłu. Umysł dostosuje się do rytmu oddechu i nasz nastrój również zmienia się zgodnie z nim.

Znaczenie ruchu dla rozwoju dziecka

Dziecięca aktywność ruchowa jest sponta- niczna, radosna i bez lęku. Obserwując co- dziennie w pracy dziecięcą zabawę dostrzegam z jaką intensywnością płyną informacje i sygnały z ciała. Dzieci są w doskonałym kontakcie ze swoim ciałem. Aktywność fizyczna rozwija i wzmacnia wszystkie układy organizmu, wywiera wpływ na ich budowę i sprawność. Jest to przejaw aktywności intelektualnej i rozwoju psychicznego. „Ruch rozwija psychikę i osobowość dziecka”, jak twierdzi autor „Gimnastyki przedszkolaka” Sławomir Owczarek.

Ważne jest, aby prowadzenie ćwiczeń odbywało się w atmosferze życzliwości i wy- rozumiałości. „Dominować powinna forma zabawowa (…) jest prostą nieskompliko- waną formą ruchu opartą na podstawowych ruchach (…). Polega na rywalizacji indywi- dualnej. Polecana jest również forma zadaniowa (…), powoduje większe zaangażo- wanie w wykonanie ćwiczenia. (…) Często stosowaną w ćwiczeniach z przedszkolaka- mi formą pracy jest forma zabawowo naśladowcza. Dziecko naśladuje zachowanie lub ruchy znanych mu zwierząt lub rzeczy. Uruchomiona przez takie porównania wy- obraźnia odwraca uwagę dziecka od związa- nego z wykonaniem zadania wysiłku. Wartą polecenia jest także forma opowieści ruchowej. Według Sławomira Owczarka, dorosły opowiada, a dziecko ilustruje to ruchem an- gażując wyobraźnię dziecka, co pozwala nie myśleć o wysiłku”.

motywację dziecka, zaspokajają potrzeby rozwojowe oraz dostosowane są do wieku i zainteresowań dziecka to:
– zasada wszechstronności, czyli różnorodność ruchu angażującego wszystkie zespoły mięśniowe oraz usprawniającego funkcjonowanie narządów wewnętrznych, a także stosowanie szerokiego wachlarza form działalności ruchowej,

– zasada naprzemienności wysiłku i rozluźnienia, koncentracji i rozproszenia, czyli po intensywnej aktywności wprowadzać formy o mniejszym natężeniu ruchu,

– zasada preferowania ruchu globalnego an- gażującego wielkie zespoły mięśniowe całego ciała,
– zasada wzmacniania kluczowych zespołów mięśniowych tułowia decydujących o pra- widłowej postawie ciała dziecka.

Rozwój fizyczny

Według Sławomira Owczarka „Rozwój fizyczny dziecka w wieku przedszkolnym cha- rakteryzuje się zwolnieniem tempa zmian. W porównaniu z okresem wcześniejszym, szybkość procesów rozwojowych maleje (…) przebieg zmian rozwojowych w tym wieku jest raczej równomierny- bez wyraźnych zahamowań i gwałtownych przyśpieszeń”. Kości przedszkolaka są miękkie, elastyczne i cechuje je przewaga tkanki chrzęstnej nad kostną. Dzięki tej elastyczności kości są bardziej odporne na złamanie, a stawy i kości łączące odznaczają się dużą ruchliwością. Więzadła są słabsze, cieńsze i gorzej przy- rośnięte do kości niż u dorosłych. Kość do prawidłowej budowy potrzebuje tak samo sił zgniatających i rozciągających. Aktywność ruchowa to warunek prawidłowego rozwoju kośćca. Dziecko przedszkolne charakteryzuje duża obszerność ruchów w stawach (gibkość). Mięśnie stanowią 25% masy ciała przedszkolaka (u dorosłego jest to 40%), są słabe, włókna cienkie i delikatne. Dopiero około 5 roku życia masa mięśniowa zwięk- sza się, następuje wzrost siły i zmiana sylwet- ki. Serce przedszkolaka ma małą pojemność, jest małe i słabe. Ciśnienie krwi mniejsze niż u dorosłego, a czas krwiobiegu krótszy. Z tego względu musi pracować szybciej niż u dorosłego. Jednocześnie serce dziecka toleruje duży wysiłek, który jednak nie może

  

trwać długo. Rozwój płuc dziecka idzie w parze z rozwojem klatki piersiowej, która zmienia kształt z beczkowatej na bardziej wydłużoną i spłaszczoną. Mała pojemność oddechowa, wyrównywana jest większą częstotliwością oddechu. Dziecko trzyletnie od- dycha 30 razy na minutę, sześciolatek 27 razy na minutę, a dorosły średnio 16 oddechów na minutę. U dziecka przedszkolnego przeważa oddychanie torem brzusznym. Zmiana na oddech piersiowo-brzuszny następuje w wieku 6-7 lat. U małych dzieci zwoje mózgowe są słabo rozwinięte, a komórki nerwowe mają małą ilość rozgałęzień. Rozwój tego układu polega na „czynnościowym dojrzewaniu”, czyli precyzyjnym kierowaniu ruchami i sko- jarzeniami, rejestracji doznań i sterowaniu reakcjami. Widoczna jest u niego przewaga układu pobudzania nad układem hamowania. Występuje szybkie znużenie ośrodkowego układu nerwowego, co powoduje, że dziecko ma trudności z dłuższym skupieniem uwagi. Dziecko traci zainteresowanie nawet bardzo atrakcyjnymi, ale długotrwałymi czynnościa- mi.

Rozwój psychiczny

Mózg trzylatka ma około 70% wagi mózgu dorosłego, a mózg sześciolatka już 90%. Jest to okres szybkiego rozwoju procesów psychicznych dziecka. Rozwijają się działania orientacyjno- badawcze, procesy poznaw- cze, pojawiają się uczucia bardziej złożone. Pobudliwość nerwowa i impulsywność; tym większa, im dziecko jest młodsze. Dziecko łatwo traci równowagę uczuciową, przejawia zmienność zachowania, bywa krzykliwe, nadruchliwe, trudno mu panować nad sobą, łatwo się męczy i nuży. Nastroje ma zmien- ne, uczucia gwałtowne. Dopiero pod koniec przedszkola dziecko zaczyna panować nad uczuciami. Wiek przedszkolny to wiek rozwoju pamięci i uwagi, które mają charakter mimowolny. Dzieci zauważają to, co ich pociąga. Stopniowo rozwija się ich trwałość uwagi. Łatwo dają się namówić do wykonania ćwiczeń, gdy coś sobie wyobrażają, gdy rozumieją i mają cel, a szczególnie gdy chodzi o rywalizację. Kształtuje się charakter: samodzielność, niezależność, odwaga, prawdomówność, życzliwość, odporność na niepowodzenia.

Jak twierdzi W. Gniewkowski u małych dzieci harmonia i równowaga między środo- wiskiem wewnętrznym a zewnętrznym jest podstawowym warunkiem zdrowia i dobrego samopoczucia. Te zaś elementy są nieodzowne dla prawidłowego kształtowania się osobowości dziecka”.

Rozwój ruchowy

Rozwój ruchowy jest mocno związany z rozwojem somatycznym, fizjologicznym, psy- chicznym, umysłowym, a także z rozwojem społecznym. Według Sławomira Owczarka „charakterystyczną cechą wieku przedszkolnego jest wielka biologiczna potrzeba ruchu. Jest ona przyczyną ogromnej ruchliwości dziecka, dużej liczby kroków, tendencji do ruchów zbyt obszernych, rozrzutnych. Okres przedszkolny jest wiekiem, kiedy obserwuje- my dalszy rozwój sprawności motorycznej, następuje automatyzacja ruchów cyklicznych (chodu, biegu), opanowanie pozycji i ruchów równoważnych, rozwija się zdolność koordynacji ruchów i podwyższa poziom ogólnej sprawności fizycznej. Dziecko szyb- ciej reaguje ruchem na bodźce. Szybko się wyczerpuje i męczy, wymagając chwili odpoczynku, lecz również szybciej po wysiłku wraca do normy. Po chwili odpoczynku od nowa gotowe jest do podjęcia dalszej zabawy. (…) Będąc stale aktywne „ekonomizuje” swoją pracę: gdy jedne grupy mięśni są zmęczone, wykonuje przejście do ruchów angażujących inne grupy mięśni, pozwalając tym pierwszym odpocząć. Samorzutnie i nieświadomie dokonuje zmian typu ruchu aby się nie zmęczyć” Według autora „ruch i zabawa są przejawami zaspokajania potrzeb dziecka. Pozwalają doskonalić motorykę ale są także istotnym czynnikiem rozwoju psy- chosomatycznego i społecznego. Rodzice powinni umożliwić dziecku wszechstronną aktywność ruchową, sprzyjać jej i wspomagać. Ograniczanie spontanicznej aktywności ruchowej jest sprzeczne z jego potrzebami rozwojowymi”.

Relaks i koncentracja w przedszkolu

„Relaks w jodze ma kilka znaczeń: odpoczynek, regeneracja, rozluźnienie ciała, uspo- kojenie umysłu. Każdy z tych aspektów jest

ważny i tak naprawdę najlepiej, by wszystkie nastąpiły naraz, tak by wprowadzić nas w zupełnie neutralny (…) stan ciała i umysłu”. Jak twierdzi Maciej Wielobób, ważny jest nie tylko przykład rodzica, nauczyciela, ale ważne jest także pozwalanie dziecku „na po- święcenie tyle czasu, ile chce na rzeczy, któ re go interesują, którym naturalnie poświęca uwagę”. Koncentrację i motywację do działania wzmacniają celowe, zadaniowe działa- nia. Praca z dzieckiem powinna być źródłem radości i zabawy. Ćwiczenia powinny być związane z upodobaniami dzieci. Dobrze jest, gdy zostawimy dziecku dużo swobody i inwencji twórczej.

Jak przekonuje Sławomir Owczarek, dziecko musi je zaakceptować, a ćwiczenia trudniejsze (fizycznie lub psychicznie) przeplatamy ćwiczeniami łatwiejszymi, co da dziecku możliwość odpoczynku. „Ważnym elementem w doborze ćwiczeń jest przemienność pracy grup mięśniowych. Po ćwiczeniach nóg należy wykonywać ćwiczenia angażu jące np. ręce. (…) Ćwiczenia powinny spo- wodować zaangażowanie wszystkich dużych grup mięśniowych dziecka”

Ćwiczenia relaksacyjne Andrei Erkert „są w stanie wspomagać dzieci, aby odnalazły właściwą równowagę między aktywnością a ciszą/odprężeniem. Równowaga ta sprzyja zdecydowanie kształtowaniu się człowieka o harmonijnej osobowości (…), który potrafi się opanować, a stawiane przed nim wymagania rozwiązywać spokojnie, ufając we własne siły. (…) Dziecko musi mieć możliwość wsłuchania i zagłębienia się w siebie, lepszego poznania siebie i refleksji nad tym co przeżyte”. Ćwiczenia relaksacyjne mają za zadanie wzmocnić koncentrację i wytrzymałość poprzez przeżywanie ciszy i we- wnętrznego spokoju, a nie uczenia bezruchu. Chodzi o to, aby dzieci same odkryły swoje zdolności. Poprawiają się wzajemne stosunki, wzmacnia wiara w siebie, a także dostrzeganie tego, co istotne i ważne.

Każda zabawa relaksacyjna (ćwiczenie wyciszające, fantazjowanie, itp) odwołuje się do dziecięcych przeżyć. Następuje rozwój motoryczny, wyobraźnia i kreatywność. Ćwiczenia i zabawy relaksacyjne rozluźniają mięśnie i wyłączają myślenie. Można tym sposobem złagodzić stany nerwicowe (polepszyć sen, wymowę, apetyt, choroby skóry).

Dzieci stają się mniej agresywne i lękliwe. Według Bożeny Bartnik różnorodność pro- wadzonych zajęć ruchowych w przedszkolu ma ogromny wpływ na kształtowanie za- interesowań dzieci, szeroko pojętą kulturę fizyczną. „Dzięki ćwiczeniom jogi ciało dziecka stanie się sprawniejsze i silniejsze, a jego umysł będzie spokojniejszy i bardziej czujny; doświadczy ono także poczucia emocjonalnego uspokojenia. Joga może wyciszyć nerwowe i spięte dziecko, poprzez rozluźnie- nie jego mięśni. Ćwiczenia pomagają ożywić zmęczone dziecko, które nie potrafi się skoncentrować; wywrzeć wpływ uspokajający na dziecko nadpobudliwe i wyzwolić ekspresję w dziecku lękowym i zahamowanym”. Postęp cywilizacyjny powoduje eliminację wysiłku fizycznego, „o prowadzi do dysfunk- cji układu ruchowego. Jak twierdzi Kazimiera Wlaźnik, należy „temu przeciwdziałać i już na etapie przedszkolnym intensyfikować wysiłek fizyczny na zajęciach wychowania fizycznego”.

Wychowanie fizyczne ma przygotowywać dzieci do życia, to jest pomóc w adaptacji organizmu do coraz bardziej zmieniających się warunków (hałas, napięcie nerwowe, za- trucie powietrza, ziemi, wody, radiacja, coraz większe wymagania, nakazy, zakazy, nagłe zmiany klimatyczne i atmosferyczne, itp.). Zatem unowocześnienie wychowania fizycz- nego polega na takim doborze środków i metod, rodzaju ruchu i sposobu życia, które neutralizują szkodliwe wpływy tych czynników przez adaptację organizmu do warunków współczesnego życia.

Joga w przedszkolu. Propozycje zajęć z dziećmi

W opracowanych przeze mnie scenariuszach połączyłam wiele aspektów i rodzajów jogi, ponieważ praca z małym dzieckiem wymaga z nim stałego kontaktu, ciągłego aktywizowania w różnorodny sposób.

Temat: „Magiczna kraina”
Cele ogólne
:
– wyciszenie emocji,
– nabieranie świadomości własnego ciała,
– stymulowanie aktywności słuchowej, wzro- kowej, dotykowej,
– świadomy relaks ciała,

Cele operacyjne:
– zna ogólny schemat ciała,
– nawiązuje kontakt wzrokowy,
– potrafi wykonać proste ćwiczenia oddecho- we,
– wsłuchuje się w dźwięki płynące z własne- go ciała
Techniki: opowieść relaksacyjna, ćw. oddechowe, wizualizacja, asany, relaksacja Jacobsona.
Przebieg zajęć:
• Opowieść relaksacyjna:
Usiądź wygodnie z prostym kręgosłupem, zamknij oczy i wybierz się ze mną w magicz- ną krainę, która znajduje się bardzo blisko Ciebie. Robisz wdech i wydech. Są tam silne, piękne i wysokie drzewa (vrksasana), które korzeniami mocno trzymają się ziemi, a ga- łęziami wyciągają się w stronę słońca, w poszukiwaniu ciepła i wolności. Robisz wdech i wydech.
Przepiękne, kolorowe kwiaty (padmasana, malasana), te na wodzie i rosnące w ziemi, głaszczą teraz Twoje stopy i cieszą Twoje oczy.
Widzisz wielki strumień rozgałęziony na tysiąc strumyków (żyły), z czystą przezroczystą wodą. Unosi ona kawałek kory, który wraz z prądem kołysze się w górę i w dół, w górę i w dół. W krainie tej wieje przemiły, ciepły wiaterek (pranajama). Głaszcze Cię po policz- kach i karku, owiewa włosy i plecy. Niebo jest prawie bezchmurne; dostrzegasz babie lato, które rozciąga się na polach, błyszczy w słońcu. Patrzysz pod słońce, zakrywasz dło- nią oczy, czujesz ciepło, widzisz błękit i krążące na niebie ptaki. Jest tu cicho. Cisza jest również w Tobie. Czujesz się bardzo dobrze. Robisz wdech i wydech. Wdech i wydech.

Oddychaj wiatrem. Usłysz strumień.
Patrz oczami zwierząt. Poczuj zapach kwiatów.

• Nie otwierając oczu, rozetrzyj dłonie i przy- łóż do oczu. Zrób wdech i wydech. Dociśnij teraz lekko palce do gałek ocznych i spójrz w prawo i w lewo. Z czym kojarzy Ci się to uczucie? (np. rybki w wodzie) WODA,

• Powoli otwórz oczy, zrób wdech i wydech. Połóż ręce na szyi i wypowiedz głośno głoskę „o”. Co czujesz? (np. grzmoty) DŹWIĘK,
• Weź kartkę papieru w dłonie i trzymaj ją przed twarzą. Dmuchnij na kartkę kilka razy

w szybkim tempie, aby unosiła się i opadała. WIATEREK,
• Teraz zakryj uszy, zrób trzy oddechy i za chwile opowiesz (lub nie), co słyszysz… (szum wody, dzwonienie) SZUM,

• Teraz palce na nadgarstkach, dociśnij lekko, poszukaj strumienia. Co czujesz? (pukanie) STRUMIEŃ,
• Kartkę papieru trzymaj przed twarzą. Dmuchaj na nią wydłużonym oddechem. WIATR,

• Zgnieć kartkę w kulkę. W pozycji leżącej połóż kulkę na brzuchu, następnie na klatce piersiowej, oddychaj. Co dzieje się z powie- trzem? POWIETRZE.

Gdzie znajduje się ta kraina, w której są piękne zjawiska, których doświadczyliśmy przed chwilą? (każdy ma ją w sobie).
• Obejmij rękoma kolana i mocno przytul się do siebie. To jest Twoja magiczna kraina!

• W magicznej krainie znajdują się rośliny i zwierzęta: (ASANY)
– Vrksasana (drzewo, splątane drzewo),
– Utkatasana (siadamy na złamanym, gałęzi, konarze, po długim spacerze),

– Garudasana (na siedząco, później na stojąco z podparciem),
– Malasana (girlanda, kwiaty),
– Pozycja kota (kot, przeciąganie się),

– Setu Banda Sarvangasana (wyginamy krę- gosłup jak most, odpoczynek w leżeniu),
– Bhujangasana (rozciągamy się jak wąż),
– Balasana (szczęśliwe dziecko), prostujemy nogi i ręce, zostajemy w leżeniu na podło- dze.

• Relaksacja Jacobsona:
– Wciśnij stopy w podłogę, odpocznij,
– Napnij pośladki, aby się nieco uniosły, od- pocznij,
– Zaciśnij obie pięści, rozluźnij,
– Wciągnij brzuch, dociśnij go kręgosłupa, rozluźnij,
– Dociśnij całe plecy do podłogi, rozluźnij,
– Zmarszcz czoło, wytrzymaj, rozluźnij,
– Dociśnij lekko głowę do podłogi, rozluźnij, – Zaciśnij powieki, rozluźnij,
– Weź trzy głębokie wdechy i wydechy, roz- luźnij się.

Temat: „Jestem cierpliwy i uważny” Cele ogólne:
– wyciszenie emocji,
– nabieranie świadomości własnego ciała,

– stymulowanie aktywności słuchowej, wzro- kowej, dotykowej,
– świadomy relaks ciała,
Cele szczegółowe:

– koncentruje się na zadaniu („brain gym”),
– wykonuje proste ćwiczenia oddechowe,
– koncentruje się na oddechu
Techniki: afirmacja, ćwiczenia oddechowe, „brain gym”, asany.

Przebieg zajęć:

*Usiądź wygodnie w svastikasanie z prostym kręgosłupem. Zamknij oczy. Wyobraź sobie, że Twoja głowa jest balonikiem, który chce polecieć do góry.

*Weź głęboki wdech i powtórz w myślach powoli trzy razy: „Jestem cierpliwy i uważny” (afirmacja).
* Potrzyj dłonie o siebie. Przyłóż rozgrzane wnętrza dłoni do oczu. Przytrzymaj chwilę. Otwórz oczy. Nie ruszając głowy powoli spo- glądaj w prawo i w lewo, kilka razy. Teraz do góry i na dół, kilka razy.

*Zmień pozycję siedzącą na virasanę. Złap się za nos prawą ręką, a za prawe ucho lewą ręką. Teraz odwrotnie. Lewą ręką za nos, prawą ręką za lewe ucho. Zrób to kilka razy (brain gym).

*Przejdź do balasany. Odpocznij.
*Oprzyj ręce przed sobą na ziemi. Powoli unieś biodra do góry z opuszczoną równo- cześnie głową w dół. Kiedy wyprostujesz nogi, powoli roluj kręgosłup, kręg po kręgu. Wyprostuj się.
*Stań w tadasanie. Rozszerz palce u stóp. Zakorzeń się w podłodze. Głowa „zawieszo- na jest na sznurku” do sufitu. Zrób kilka wde- chów i wydechów.
*Rozluźnij ręce, rozluźnij nogi. Poruszaj nimi. Teraz powoli dotykaj prawym łokciem lewego kolana, zmiana. Wykonaj kilkanaście razy.
* Rozluźnij ręce, rozluźnij nogi. Teraz po- dobnie zginając do tyłu kolano, dotykaj pal- cami rąk do pięt: prawa ręka do lewej pięty, lewa ręka do prawej pięty. Odpocznij rozluź- nij ręce i nogi.
*Usiądź wygodnie na krzesełku. Postaw obie stopy płasko na podłodze. Upewnij się, że Twoje plecy są proste i oparte o krzesło. Zamknij oczy.
*Jedną dłoń połóż na sercu, a drugą na brzu- chu, zrób trzy wdechy i wydechy. Zmień układ rąk. Zrób trzy powolne oddechy.

* Połóż dłonie na kolanach i skoncentruj się na swoich stopach. Podczas wdechu zaciś- nij je, a przy wydechu rozluźnij. Zrób tak 3 razy.

*Skoncentruj się na swoich nogach. Zaciśnij mięśnie nóg i wytrzymaj tak trzy oddechy. Rozluźnij mięśnie nóg.
*Skoncentruj się na mięśniach podstawy kręgosłupa (na pupie). Napnij mocno mięśnie i wytrzymaj tak trzy oddechy. Rozluźnij się. *Skoncentruj się na górnej części pleców i klatce piersiowej. Zaciśnij mocno te mięśnie. Wykonaj trzy spokojne oddechy. Rozluźnij mięśnie.

*Skoncentruj się na swoich dłoniach. Zaciśnij je w pięści i tak wykonaj trzy oddechy. Rozluźnij mięśnie.
*Skoncentruj się na swojej twarzy i karku. Podczas wdechu zaciśnij mięśnie twarzy. Możesz zrobić „głupią minę”. Przy wydechu rozluźnij twarz. Powtórz tak trzy razy.

*Przy wydechu skoncentruj się na swoim ciele i rozluźnij je. Czy coś Cię boli? Odpocznij. Potrzyj o siebie dłonie. Przyłóż do twarzy. Rozwieraj palce i powoli otwórz oczy. Zsuń dłonie po policzkach i spokojnie oprzyj je na kolanach.

Temat: „Żyję w zgodzie z naturą”
Cel ogólny:
– wyciszenie emocji,
– koncentracja i skupienie na zadaniu
– stymulowanie aktywności słuchowej, wzrokowej, dotykowej, węchowej

Cele szczegółowe:
– 
koncentruje się na naprzemiennym oddychaniu,
– opanowuje strach przed zawiązaniem oczu, ufa nauczycielowi i grupie,
– koncentruje uwagę słuchową na dźwięku mis i dzwonków tybetańskich,
– przelicza w zakresie liczby 10 (skupia się na oddechach)
– tworzy własną mandalę z materiału przyrodniczego, tekstylnego, plastycznego. Techniki: oddechowe (nadi shodan), degustacja i smakowanie, słuchowe, koncentracja, liczenie, działalność plastyczno-techniczna. Przebieg:
– 
„nadi shodan”- oddychanie naprzemienne w celu wyciszenia umysłu.
– „Pomarańcza i goździki”- uważne wąchanie i smakowanie z zamkniętymi oczami intensywnie pachnących darów natury.
– „Gongi, misy tybetańskie, dzwonki tybetańskie”- słuchanie dźwięków. Podnoszenie ręki (upuszczanie chusteczki) lub inne oznaki zakończenia wibracji dźwięków.
– „Liczenie oddechów” – zaciśnięta pięść, zamknięte oczy; liczymy oddechy otwierając z każdym oddechem po jednym palcu.
– „Mandala”- tworzenie mandali z różnorod- nych materiałów pochodzenia przyrodnicze- go, tekstylnego, malarskiego (ważne, by dziecko miało wybór techniki, jaką preferuje).

W pracy z dziećmi młodszymi zauważyłam pewne zależności psychosomatyczne, które umożliwiają im wsłuchiwanie się w dźwięki płynące z ciała. Bliska relacja z własną na- turą, wrażliwość, ciekawość świata, akceptacja, poczucie przynależności, poznawanie przyrody, ułatwia funkcjonowanie dziecka w środowisku wewnętrznym i zewnętrznym. Obserwacja dziecka, a także umożliwianie mu swobodnego i świadomego odbierania rzeczywistości, jest jednym z najważniejszych czynników prawidłowego rozwoju małego człowieka. Obserwacja ta i akceptacja pozwala także dorosłemu na uświadomie- nie zapomnianych relacji z ciałem, duszą i z naturą. Wprowadzam elementy jogi w swojej codziennej pracy, ponieważ widzę namacalne jej efekty: samodyscyplina, cierpliwość, koordynacja, wyciszenie umożliwiają nie tylko poprawienie relacji nauczyciel- uczeń, ale też znacznie poprawiają funkcjonowanie dziecka w środowisku przedszkolnym i nie tylko. Pozwalają mu poznać siebie i relacje ze świa- tem zewnętrznym.

Bibliografia:

Bartnik B., [W]: Bliżej przedszkola, Mac Edukacja, Kielce, 2007 r,
Boon B., DiTuro D., Kirk M., Hatha joga, Bezpieczne ćwiczenia dla ciała i umysłu, Vital, Białystok, 2014r,

Chopra D., Simon D., Joga, siedem duchowych praw z ćwiczeniami, Studio Emka, Warszawa, 2014r,
Erkert A., Dzieci potrzebują ciszy, Jedność, Kielce 1999,

Grochmal S., red., Teoria i metodyka ćwiczeń relaksowo-koncentrujących, PZWL, Warszawa, 1979r,
Gniewkowski W., [W]: Podstawy pedagogi- ki przedszkolnej, red. M. Kwiatowskiej, WSiP, Warszawa 1985,

Iyengar B.K.S., Światło jogi, Wydawnictwo Virya, Warszawa, 1991r,
Michalska M., Hathajoga dla wszystkich, PZWL, Warszawa 1972,

Owczarek S., Gimnastyka przedszkolaka, WSiP, Warszawa 2001,
Ramacharaka Y., Filozofia jogi i nauka tajemna, Tedson, Warszawa, 2012,

Schorowska I., Somayog. Jak cofnąć czas?, Purana, 2010r,
Wielobób M., Psychologia jogi, Helion, Gliwice, 2013,

Wlaźnik K., Wychowanie fizyczne przedszkolu, Przewodnik metodyczny dla nauczyciela, Juka, Łódź, 1996r.,
Mesjasz K., Yoga i Ayurveda, 3/2015, http://maciejwielobob.pl/2016/05/medytacja- dzieci/

Wiecej i jeszcze tutaj